Karar özetleri

Asliye ceza mahkemesince sahte faturaların kayıtlara intikal ettirilmesi fiilinin davacı tarafından işlenmediği tespit edilmişse, bu faturalara dayalı kamu alacağından davacı sorumlu tutulamaz.

Asliye ceza mahkemesince faturaların davacı tarafından düzenlenmediği tespit edilmişse, faturaların davacıya atfedilerek tesis edilen işlem hukuka aykırıdır.

Kaçakçılık suçuna iştirak edildiği iddia edilen mükellef adına salınan cezalı vergilerin iptali hâlinde, SMMM adına salınan vergi ziyaı cezası da hukuka aykırı hâle gelir.

Kaçakçılık fiillerine iştirak sorumluluğunun doğması için, kişinin bu eylemlere katıldığını gösteren açık delil bulunması zorunludur.

Fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu ve serbest meslek makbuzunun verilmediği veya alınmadığı, olayın vukuu anında somut olarak tespit edilmelidir; matrah farkından hareketle varsayım veya kıyas yoluyla özel usulsüzlük cezası kesilemez.

Faturayı vermeyen ve almayanların kim olduğu tespit edilip fiilin tüm unsurlarıyla gerçekleştiği ortaya konulmadan kesilen özel usulsüzlük cezası hukuka aykırıdır.

VUK m. 353/1 uyarınca ceza kesilebilmesi için, belgeleri vermeyen veya almayanların hukuken geçerli bir tespitle saptanmış olması gerekir.

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı fatura kullanımı, VUK m. 353/1’de sayılan fiiller arasında yer almadığından, bu gerekçeyle kesilen özel usulsüzlük cezası hukuka aykırıdır.

VUK mükerrer m. 355/4’teki tevsik zorunluluğu mükellefin kendi ticari faaliyetine ilişkin muameleleri kapsar; şirket ile ortak arasındaki ödemeleri kıyas yoluyla bu kapsama almak ceza hukukunun tipiklik ilkesine aykırıdır.

Aynı fiille hem vergi ziyaı hem usulsüzlük suçu işlenmişse, vergi ziyaı cezası ile mükerrer m. 355 uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezası karşılaştırılarak yalnız miktar itibarıyla ağır olan ceza kesilebilir.

Banka hesabına para gönderen veya çek keşide eden kişiler nezdinde karşıt inceleme yapılmadan, kayıt dışı satış iddiasına dayalı tarhiyat hukuka aykırıdır; iddia edilen ticari organizasyonun varlığı da araştırılmalıdır.

Özel usulsüzlük cezası kesilebilmesi için belgelerin verilmediğinin veya alınmadığının ve bunu yapanların hukuken geçerli somut bir tespitle belirlenmesi şarttır; bu tespit yoksa ceza kaldırılır.

Mükellefçe imzalanmış ve müşteri sayısı ile satış tutarını gösteren bir tutanak dahi, belgelerin hangi kişiler adına ve hangi tutarlarda düzenlenmesi gerektiğini ortaya koymadığı sürece VUK m. 353/2 uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilmesine yetmez.

Acenta fiyat ortalaması gibi hesap yöntemleriyle varsayılan satışlar üzerinden özel usulsüzlük cezası kesilemez; fatura düzenlenmeyen kişinin ve tutarın somut olarak tespit edilmesi gerekir.

Şirket yetkilisinin kişisel banka hesabına gelen paralar; gönderenlerin ifadesine başvurulmadan, envanter yapılmadan ve kayıt dışı satış yapılan bir alıcı tespit edilmeden şirketin kayıt dışı hasılatı sayılamaz. Varsayıma dayalı cezalı tarhiyat kaldırılmıştır.

Gerçekten yapıldığı ortaya konulamayan bir kasa tahsilatı kaydı için tevsik zorunluluğuna uyulmadığı gerekçesiyle VUK mük. m. 355 cezası kesilemez. Gerçek olduğu ikrarla sabit olan kayıt yönünden ise ceza onanmıştır.

Kasadan yapılmış görünen toplu yevmiye kaydındaki ödemeler için, altındaki belgeler incelenmeden ve ödemelerin aynı gün aynı kişiyle yapıldığı gösterilmeden tahsilat ve ödemelerin tevsiki cezası kesilemez.

Elektronik yoklamada mükellef veya yetkilisi bulunamıyor ya da imzadan kaçınıyorsa, yoklama fişini temsil eden imza formunun VUK m. 131/2’de sayılan kişilere imzalatılarak tutanağa bağlanması gerekir.

Dayanak işlem kesinleşmişse ödeme emri aşamasında esasa ilişkin denetim yapılamaz; 6183 sayılı Kanun m. 58’deki “böyle bir borcu olmadığı” itirazı yalnız tahakkuk sonrasına ilişkin iddiaları kapsar.

Limited şirket müdürü, kanuni temsilci olarak atanmadan önceki döneme ait vergi borçlarından sorumlu tutulamaz.

Beyanname verme döneminde kanuni temsilci olan kişi, verginin vadesi gününde bu sıfatı taşımıyorsa borçtan sorumlu tutulamaz.

Ödeme emrinde “şirket ortağı” ve “kanuni temsilci” ibarelerine birlikte yer verilmesi hangi sıfatla takip yapıldığı konusunda belirsizlik doğurur; uygulanan takip usulü ihtilafa yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmalıdır.

Asıl borçlu şirket hakkında usulüne uygun mal varlığı araştırması yapıldığı ortaya konulmadan kanuni temsilci adına düzenlenen ödeme emri hukuka aykırıdır.

Ortağın sorumlu olduğu dönemler, asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ve şirket nezdindeki takip yollarının tüketilip tüketilmediği birlikte değerlendirilmelidir.

Kaybettiği nüfus cüzdanı kullanılmak suretiyle kurulan şirketin ödenmeyen vergi borçlarından kişi, kanuni temsilci sıfatıyla sorumlu tutulamaz.

Payı devralan limited şirket ortağının devraldığı paya ait vergi borçlarından sorumlu tutulabilmesi için soyut değerlendirme yeterli değildir.

Kamu alacağının doğduğu ve ödenmesi gereken dönemlerde kanuni temsilci olmayan kişi adına, sorumlu olmadığı dönemlere ait vergi borçları için ödeme emri düzenlenemez.

Beyannamenin verilmesi gereken tarihte şirketin kanuni temsilcisi olmayan kişi, o döneme ait vergi borcundan sorumlu tutulamaz; usulsüz tebligat ve zamanaşımı gerekçeleriyle ödeme emirlerini iptal eden bölge idare mahkemesi kararı onanmıştır.

Limited şirket ortağına, ortaklık sıfatından kaynaklanan kusursuz sorumluluğu aşan, ölçüsüz ve orantısız bir külfet yüklenemez; bu nitelikteki ödeme emri hukuka aykırıdır.

Şirket adına kayıtlı ve haczedilen araçlar satılmadan, borcun ne kadarının şirketten tahsil edilemediği ortaya konulmadan kanuni temsilci adına ödeme emri düzenlenemez.

Kanuni temsilci adına düzenlenen ödeme emrine karşı açılan davada, süresinde verilen savunmaya cevap dilekçesindeki duruşma talebi karşılanmadan karar verilmesi usule aykırıdır (İYUK m. 17); bölge idare mahkemesi kararı bu nedenle bozulmuştur.

Ödeme emirlerinin tebliğinden sonra yapılan cüzi ödemeler tahsil zamanaşımını kesmez; beş yıllık süre içinde zamanaşımını kesen bir işlem yapılmamışsa banka hesaplarına uygulanan haciz hukuka aykırıdır.

Kanuni temsilci adına ödeme emri düzenlenmeden önce asıl borçlu şirket hakkında zamanaşımını kesecek bir işlem yapılmamışsa, zamanaşımına uğrayan vergi borcu kanuni temsilciden istenemez.

Ödeme emirleri düzenlenmeden önce şirket hakkında mal varlığı araştırması yapıldığına dair belge ibraz edilmemişse, kanuni temsilcinin takibi için gerekli koşullar oluşmamıştır.

İçinde para bulunmayan banka hesaplarına tekrar tekrar uygulanan haciz tahsil zamanaşımını kesmez. Yalnız bankalar nezdinde yapılan sorgulama da kanunun aradığı mal varlığı araştırması sayılmaz; bu araştırmanın kanuni temsilciye ödeme emri düzenlenmeden önce yapılması gerekir.

VUK m. 359 kapsamındaki suçların oluşması için vergi ziyaının fiilen gerçekleşmesi şart değildir; belgeyi düzenleme veya kullanma eyleminin kendisi suçu oluşturur.

Sahte fatura kullanma suçunda kastın belirlenmesinde; faturayı düzenleyen şirketin vergi dairesindeki sicil durumu, fiili ticari faaliyetin varlığı, ödemenin banka havalesiyle mi nakit mi yapıldığı ve alıcının ticari deneyimi birlikte değerlendirilmelidir.

Sahte fatura düzenleme suçunda amaç, şekli sorumlu olan kanuni temsilciyi değil, suçun oluşumunda fiilen rolü olanı cezalandırmaktır. Sanığın şirket faaliyetleriyle fiili ilgisi, beyanname düzenleyip düzenlemediği ve vekâletname bulunup bulunmadığı araştırılmadan mahkûmiyet kurulamaz.

Şirket adına düzenlenen sahte belgelerde cezai sorumluluk, şirketi temsil ve ilzama yetkili imzacıya aittir; yönetim kurulu üyeliği tek başına yeterli değildir, fiili yönetim ile imza yetkisi birlikte değerlendirilir.

Aynı sanığın hem sahte fatura düzenleyip hem kullanması hâlinde fiiller içtima oluşturur ve daha ağır cezayı gerektiren düzenleme fiili esas alınır.

Farklı vergilendirme dönemlerine ait sahte fatura kullanımları TCK m. 43 uyarınca zincirleme suç oluşturur; her dönem için ayrı dava açılmaz, tek suç kabul edilerek ceza artırımına gidilir.

Defterlerin mücbir sebep olmaksızın vergi incelemesinde ibraz edilmemesi VUK m. 359/a kapsamında gizleme fiilini oluşturur; belgelerin kaybolduğuna dair soyut beyan suçun maddi unsurunu ortadan kaldırmaz.

Hisse devri sözleşmesindeki ve beyannamelerdeki imzaların sanığa ait olup olmadığı araştırılmadan mahkûmiyet hükmü kurulamaz.

Kiralananı satın alan kişi TBK m. 310 uyarınca kira sözleşmesinin tarafı hâline gelir; kira bedelini peşin tahsil etmiş olan eski kiraya veren, satış tarihinden sonraki döneme isabet eden kısmı yeni malike iade etmekle yükümlüdür.

Faturaların davalı tarafından Ba formuyla vergi dairesine bildirilmiş olması, fatura içeriği malların teslim edildiğinin kabulünü gerektirir; ihtara rağmen ticari defterlerini sunmayan ve başkaca kesin delil ibraz etmeyen davalı savunmasını ispat edemez.