Ödeme emrine itiraz: on beş gün ve sınırlı itiraz sebepleri

Ödeme emri, vadesinde ödenmeyen vergi ve diğer kamu alacakları için tahsil dairesinin borçluya gönderdiği ve cebri tahsilatın başladığını gösteren yazıdır. Ödeme emrinde borçluya, on beş gün içinde borcunu ödemesi veya mal bildiriminde bulunması gerektiği bildirilir (6183 s. K. m. 55).

Ödeme emri geldiğinde iki süre birlikte işlemeye başlar: borcun ödenmesi veya mal bildirimi için on beş gün ve ödeme emrine karşı dava açmak için on beş gün. Her ikisi de tebliğ tarihinden itibaren hesaplanır.

Dava süresi ve görevli mahkeme

6183 s. K. m. 58

Ödeme emrine karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir. Kanun metni hâlâ ‘itiraz’ ve ‘itiraz komisyonu’ ifadelerini kullanır; ancak bu itirazlar bugün vergi mahkemelerinde dava yoluyla görülmektedir. Süre, ihbarnameye karşı dava süresinin yarısıdır ve uygulamada en sık kaçırılan sürelerden biridir.

Borcun yalnız bir kısmına itiraz edilecekse, itiraz edilen kısmın türü ve tutarı açıkça gösterilmelidir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır.

Hangi itirazlar ileri sürülebilir

Kanun üç itiraz sebebi sayar: böyle bir borcun bulunmadığı, borcun kısmen ödendiği ve borcun zamanaşımına uğradığı. Verginin esasına, yani tarhiyatın yerinde olup olmadığına ilişkin itirazlar bu aşamada artık dinlenmez; bunların ihbarnameye karşı açılacak davada ileri sürülmesi gerekirdi.

Buna karşılık Danıştay, ‘böyle bir borcu olmadığı’ itirazını geniş yorumlamaktadır. Uygulamada bu kapsamda en sık şu hâller değerlendirilir:

• Borcun kesinleşmemiş olması; örneğin dayanağı olan ihbarnamenin usulüne uygun tebliğ edilmemiş olması
• Ödeme emrinin, borçlu sıfatı taşımayan bir kişiye gönderilmiş olması
• Kanuni temsilci veya ortak hakkında takip şartlarının oluşmamış olması
• Borcun daha önce ödenmiş, terkin edilmiş veya yapılandırılmış olması

Kanuni temsilci ve ortaklara gönderilen ödeme emirleri

6183 s. K. m. 35 · mük. m. 35

Şirketin vergi borcu, şirketin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemediğinde ya da tahsil edilemeyeceği anlaşıldığında kanuni temsilcilerin şahsi mal varlığından tahsil edilebilir (mük. m. 35). Limited şirket ortakları ise şirketten tahsil edilemeyen kamu alacağından sermaye payları oranında sorumludur (m. 35).

Bu nedenle kanuni temsilci veya ortak adına düzenlenen ödeme emrine karşı açılan davada; önce şirket hakkında takip yapılıp yapılmadığı, şirketin mal varlığının araştırılıp araştırılmadığı ve şirket bakımından tahsil zamanaşımının kesilip kesilmediği incelenir. Bu şartlar oluşmadan düzenlenen ödeme emirleri Danıştay kararlarında hukuka aykırı bulunmaktadır.

Mal bildirimi ve hapisle tazyik

6183 s. K. m. 58 · m. 60 · m. 114

Süresi içinde borç ödenmez ve mal bildiriminde bulunulmazsa, tahsil dairesinin talebi üzerine icra mahkemesi hâkimi, borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar bir defaya mahsus ve üç ayı geçmemek üzere hapisle tazyikine karar verebilir (m. 60). Borcun tamamına yapılan itiraz reddedilirse borçlu, ret kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde mal bildiriminde bulunmak zorundadır; borcun bir kısmına yapılan itiraz ise mal bildirimi süresini uzatmaz.

Dava açılması, kural olarak haciz ve diğer takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Takibin durdurulması için mahkemeden yürütmenin durdurulmasının istenmesi gerekir.

Özetle

Ödeme emri elinize ulaştığında önce tebliğ tarihini not edin; on beş günlük süre hem dava hem mal bildirimi için işler. Ardından borcun hangi ihbarnameye dayandığını, o ihbarnamenin size veya şirkete usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğini ve vadeden bu yana beş yıllık tahsil zamanaşımının dolup dolmadığını kontrol edin.

Ödeme emri ve kanuni temsilci sorumluluğuna ilişkin Danıştay kararları →
Vergide zamanaşımı →

Bu not genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki görüş niteliğinde değildir ve avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Süreler tebliğ tarihinden itibaren işler; somut dosyada sürenin başlangıcı ve ileri sürülebilecek itirazlar ayrıca değerlendirilmelidir.